در گفت‌وگو با داود سليمي مجري طرح فولاد گروس عنوان شد

 این مصاحبه مر بوط به دوم خرداد ۸۵ ۱۳میباشد ولی بدلیل اهمیت موضوع جهت اطلاع مردم منطقه بیجار ویاسوکند در ج  شده است .           http://www.donya-e-eqtesad.com/85-02-02/master0202.htm

احداث بزرگ‌ترين كارخانه سنگ‌آهن دانه‌بندي شده بخش خصوصي در كشور

بزرگ‌ترين كارخانه سنگ‌آهن دانه‌بندي شده بخش خصوصي با ظرفيت اسمي 5/2ميليون‌تن در سال (فاز اول) و با سرمايه‌گذاري بيش از 60ميليارد ريال تيرماه 85 در استان كردستان به بهره‌برداري رسمي مي‌رسد.

داوود سليمي مجري طرح كارخانه شركت فولاد گروس كه مسووليت راه‌اندازي كارخانه سنگ‌آهن را دارد در گفت‌وگوي اختصاصي با خبرنگار روزنامه دنياي اقتصاد گفت: فاز اول اين مجتمع با هدف توليد 5/2ميليون‌تن سنگ‌آهن دانه‌بندي شده در زميني به مساحت 30هكتار در تيرماه امسال راه‌اندازي مي‌شود.

وي افزود: اين مجتمع در چهار فاز توليد سنگ‌آهن، گندله، شمش و ريخته‌گري طراحي شده است.

سليمي اظهار داشت: مواد  اوليه اين كارخانه از معدن شهرك با ذخيره 45مليون تن كه در نزديكي مجتمع مي‌باشد، تامين مي‌شود.

سليمي ضمن قدرداني فراوان از استاندار كردستان، نماينده مردم بيجار
 در مجلس شوراي اسلامي، مسوولان محلي شهرستان بيجار و رييس اداره كار
و امور اجتماعي اين منطقه كه در اجراي سريع كار همكاري لازم را كردند،
 گفت: احداث اين مجتمع در كشور دو مزيت اصلي دارد يكي اينكه
 براي اولين‌بار بخش خصوصي بزرگ‌ترين كارخانه سنگ‌آهن را احداث مي‌كند
 و دوم ، اين طرح در كوتاه‌ترين زمان ممكن به بهره‌برداري مي‌رسد

مشكل زندگي براي خانوادهايي كه داري جواناني بيكار هستند. نيروي كار جواني كه خود مي بايست زندگي خود را اداره مي نمودند امروز سربار خانواده است. پايين آمدن آمار ازدواج و بالا رفتن آمار طلاق در بين جوانان و دها مشكل ديگر.

موضوع مهم ديگري  كه نمي توان از كنارش به راحتي رد شد. موضوع مشكل معاوضه فرهنگي در اين منطقه ميباشد . با وجود اين مشكل بيجار نقش خود را در حفظ تماميت ارضي از دست مي دهد. منطقه گروس زماني از 45 كيلومتري سنندج (گردنه ماموخ) بوده. امروز بدليل مهاجرت كردها به منطقه گروس و از طرفي مهاجرت گروسها به مركز موجب عقب نشینی فرهنگ شیعی و معاوضه فرهنگي منطقه گشته!بدليل تفاوت هاي اعتقادي ^{گروسها حاضر به امرار معاش و كسب درآمد به گونه كردي (غيراخلاقي و غير اسلامي وقاچاق )نيستند.} و به دنبال كسب درآمد حلال به مركز مهاجرت مي نمايند.كه موضوع مهاجرت گروسها(شيعه)باعث عقب نشيني فرهنك گروس و پيشروي فرهنگ كردي شده است! اين روند همچنان ادمه داشته و دارد! بااين روند بيجار گروس نه تنها خود با مشكل معاوضه فرهنگي مواجه گشته. بلكه نقش خود را در حفظ تماميت ارضي از دست ميدهد. روزي بيجاري براي حفظ اين مرض و بوم و حفظ فرهنك شيعي صدها شهيد تقديم فرهنگ شيعي خود مي نمود٬ وهمواره رو در روي موجي (ناسيوناليسم كرد) كه از غرب در وزيدن بود مي ايستاده. خود با مشكلات عديده اي روبروست.

مسوولين و دست اندر كاران اداره كار و امور اجتماعي دراين رابطه بي تقصير نيستند . بطوري كه اغلب بيكاران جوياي كار جوانان ترك بيجار و حومه ميباشند . تقاضاي كار آنها سالهاست در حال خا ك خوردن است . حتي از گرفتن وام خود اشتغالي هم محروم مانده اند . شهر ياسوكند فاقد اداره كار ميباشد! منطقه پيرتاج و توپ آغاج فاقد هر گونه خدمات دولتي ميباشند .لازم به ذكر است بيجار در اغلب دورهاي تاريخي زير نظر مركز و يا همدان و يا زنجان اداره مي شده است كه متاسفانه از سال1337 ازنظر تقسيمات سياسي ضميمه استان كردستان شده است.  پس از آن زمان همواره اطرف استان مورد ظلم مضاعف قرار گرفته است. بوجه هاي صنعتي و عمراني اين شهر همواره به منطقه كردستان انتقال داده شده است(بودجه ذوب آهن ياسوكند بيجار. بودجه سد قم چوقاي. بودجه بيمارستان تامين اجتماعي بودجه دو واحد از انبارهاي گندم تخت. و دهها مورد ديگر)

و سكوت مسوليني كه ازطرف استان انتخاب ميشوند جاي تامل دارد. چراكه اغلب بدليل تبعيت از مركز استان و گرفتن طرفيع باب ميل استان عمل نموده در برابر كاستي هاي اين شهرستان سكوت مرگ باري اختيار كرده اند ! سپردن كارهاي اداري بدست كارمنداني كه از منطقه ديواندره و سنندج به بيجار اعزام شده اند نه تنها هيچ باري از دوش بيجار گروس بر نداشته بلكه يكي ازعوامل اصلي بيكاري جوانان بيجار و عقب ماندگي منطقه ميباشند. خاليست جاي بزرگ مردان شهرم!(شهيدان رحماني-بياتيان. غياثيان. قائم پناه. حبيبي. شكوهي. برزگر و...)

س. م. موسوي

سهم بیجار و قروه از برنامه های صدا و سیمای استان کردستان کجاست؟

با توجه به متفاوتی فرهنگ مردم استان آذربایجان غربی. اذربایجان غربی دارای دو مرکز صدا و سیما میباشد. یک صدا و سیما به مرکزیت ارومیه (ترکی) دومی به مرکزیت مهاباد مختص سورانی ها.

 سوال اینجاست٬ سهم بیجار و قروه در کجای برنامه های صدا و سیمای استان کردستان قرار دارد؟

شهرستانهای منطقه ی گروس (بیجار و قروه )دارای جمعیتی بالغ بر ۳۵۰۰۰۰ هزار نفر میباشند. بااضافه نمودن کل جمیت شیعی (ترک و گروس) ساکن در بقیه ی شهرستانهای استان کردستان این آمار به ۴۰۰۰۰۰ هزار نفر افزایش می یابد و این مردم فرهنکی متفاوت از فرهنک کردی دارند. پس می طلبد از برنامه های مرکز استان سهمی داشته باشند . تهیه ی برنامه های از مراسمات مذهبی محرم صفر آداب و رسوم محلی موسیقی محلی (عاشقی) کاری بجا و انتظار زیادی نیست. نظر مسعولین محترم شهرستانهای بیجار و قروه را به این موضوع جلب و تقاضای پیگیری داریم.

سید محمد موسوی

موقعیّت جغرافیایی :

شهرستان بیجار با مساحت 5806 کیلومتر مربع در شرق استان کردستان واقع شده ، دارای 3 نقطه ی شهری و 11 دهستان و 367 پارچه آبادی می باشد. شهرستان بیجار ، چهار استان خوش آب و هوای کردستان – زنجان – آذربایجان غربی و همدان را به هم وصل می نماید. ارتفاع شهر بیجار از سطح دریا 1870 متر بوده و بلندترین شهر استان می باشد . بلندترین کوههای بیجار عبارتند از : چنگیز قلعه داغی – حمزه ی عرب – قره چمن- قره داغ– قوروق داغی – شینه داغ – قاباق داغ – کورانی داغ – چال داغ – قره گول- قره بلاغ – قره داش- قبله داغی – تک اولی داغی – قمچقای داغی – آیتوس داغی – چنگ آلماس – زاغلی داغ – جیران با خار واوچ قیزلار. آب و هوای بیجار مدیترانه ای بود و میانگین بارندگی آن 400-300 میلی متر در نوسان است . طویل ترین رودهای بیجار عبارتند از : قزل اوزن – اوزون درّه – قمچقای و تلوار .

ویژگیهای انسانی :

جمعیّت شهرستـان بیجار 114 هزار نفـر است ومذهب مـردم بیجار شیعه ی 12 امامی می باشد. بیشترین جمعیت شهرستان بیجار را ترکهای آذربایجانی تشکیل می دهند،تـرکها همواره بـا گروس زبانان که شیعـه مذهب می باشـند زندگی مسالمت آمیزی داشته اند. (گروس زبانان فرهنگ خاص خود را دارند و زبان ، مذهب ، پوشش ، آداب و رسوم ، نوع تولید ، نوع معیشت و تاریخ آنان با کُردها متفاوت است.)دومین زبان وفرهنگی که در منطقه گروس رایج است فرهنگ وزبان گروسی است. گروسی زبانی خاص ومستقل از کردی است که از زبانهای باستان بشمار می رود ولی متاسفانه بدلیل ناشناخته ماندن این زبان وفرهنگ،فرصت طلبان کرد به این فرهنگ هویتی کردی داده اند! لازم به توضیح است که منطقه ی بیجارگروس بیشترین شهدا رادر اعصار مختلف تقدیم وطن نموده است،تقریبآ همه ی شهدای بیجاردرکردستان وبدست فاشیسم کردبه شهادت رسیده اند!

پتانسیل های اقتصادی :

بیجار به لحاظ پتانسیل ها و توانمندی های بالقوه ی اقتصادی در استان از جایگاه خاصی برخوردار است. ذیلاً به پتانسیلهای بالقوه و جایگاه توسعه ای آن در استان و همچنین به تطبیق آن با دیگر مناطق توسعه یافته می پردازیم .

1- بخش کشاورزی :

از لحاظ تأمین آب و وجود زمینهای زراعی محدودیتی در بیجار وجود ندارد. بیجار وسیعترین شهرستان استان بوده و « 450 هزار هکتار » زمین حاصلخیز در بیجار وجود دارد،که 45 درصد کل زمینهای، زراعی استان را شامل می شود. سالانه بیش از «250 هزار تن » گندم مرغوب دیمی در این شهرستان تولید می شود.آبهای شهرستان بیجار بالغ بر 6 میلیارد مترمکعب است که مقداری از آن در دشتهای هموار نفوذ کرده و بخش قابل توجهی نیز از منطقه خارج می شود، چرا که تاکنون سد مخزنی مهمی در بیجار احداث نشده است ، گفتنی است که حدود 40 درصد کل آبهای استان در شهرستان بیجار جاری است . آب و زمینهای زراعی بیجار به تنهایی خیلی بیشتر از آب و زمین هر یک از استانهای کویری قم ، یزد ، سمنان ، بوشهر ، هرمزگان و یا سیستان و بلوچستان می باشد . از لحاظ پتانسیلها ، کشاورزی بیجار را می توان در ردیف شهرستانهای جیرفت ، شوش و بهشهر قرار داد . « در حال حاضر در شهرستان جیرفت واقع در جنوب کرمان سالانه نزدیک به 3 میلیون تن محصول کشاورزی تولید می شود . »1 همچنین « در کارخانه های روغن کشی شهرستان بهشهر سالانه « 304 هزار تن » روغن نباتی تولید می شود . »2 در شهرستان شوش نیز صدها هزار تن از شکر مورد نیاز کشور تولید می شود . برخی از سرمایه گذاری های دولت در اقصی نقاط کشور عادلانه نبوده و هیچگونه توجیه اقتصادی ندارد. مثلاً : « پروژه ی انتقال آب کـارون به رفسنجـان با هزینـه ای معـادل « 3 هـزار میلیـارد تـومان » اجراء می شود. »3 این سرمایه گذاری در حالی صورت می گیرد که در پایین دست رود کارون در استان خوزستان 4 میلیون هکتار زمین چهار کشته وجود دارد. طول پروژه ی کارون- رفسنجان 900 کیلومتر بوده واجرای این طرح آسیب فراوانی به محیط زیست می رساند. در حال حاضر « در بخش کشاورزی 11 درصد ارزش افزوده ی محصولات کشاورزی کشور متعلق به استان کرمان است. »4 در صورت سرمایه گذاری سالانه می توان میلیونها تن محصول از زمینهای زراعی بیجار برداشت نمود. نماینده ی مردم بیجار در مجلس شورای اسلامی در سخنان پیش از دستور از مسئولان انتقاد کرده و می گوید ، متأسفانه به علّت بی توجهی به مناطق روستایی بیش از « 70 درصد » کشاورزان بیجار مهاجرت کرده و متعاقب آن عایدات زمینهای زراعی بیجار نیز از منطقه خارج می شود. « جمعیت روستایی بیجار از 84 هزار نفر در سال 1345 به 65 هزار نفر در سال 1375 کاهش یافته در حالیکه در همین مدت جمعیت روستایی شهرستان بانه از 28 هزار نفر به 50 هزار نفر افزایش یافته و در مجموع کل جمعیت بیجار در عرض 30 سال از 95 هزار نفر به 114 هزار نفر افزایش یافته که رشد تقریباً بیست درصد « 20% » را نشان می دهد ، در حالیکه کل جمعیت بانه از 36 هزار نفر در سال 1345 به 105 هزار نفر در سال 1375 رسیده و افزایش تقریباً دویست درصد « 200% ی را نشان می دهد.»5 قبل از انقلاب 1357 شهرستان بیجار 15 درصد از جمعیت استان کردستان را در خود جای داده بود امّا همکنون حدود 7 درصد از جمعیت استان را به خود اختصاص داده است . ناگفته نماند شهرستان بیجار در یک دوره ی 5 ساله از سال 1370 تا 1375 با کاهش جمعیت مواجه بوده به صورتی که از مهاجر فرصت ترین شهرستانهای کشور بوده و در استان نیز کمترین رشد جمعیت و کمترین رشد شهرنشینی و نرخ شهرنشینی را به خود اختصاص داده است . »

2- بخش صنعت و معدن :

به لحاظ معادن بیجار در جایگاه خاصی قرار دارد. « در حال حاضر ، 46 درصد کل معادن استان کرستان در بیجار واقع شده است . »6 به لحاظ معادن فلزی بیجار می تواند با شهرستانهای سیرجان و شاهرود در یک ردیف قرار گیرد ، معدن سنگ آهن شهرک در نزدیکی شهر یا سوکند با عیار نود درصد «90%» از غنی ترین معادن سنگ آهن کشور می باشد که تأمین کننده ی خوراک ذوب آهن سنندج است. این معدن با ذوب آهن سنندج 250 کیلومتر فاصله دارد . علاوه بر آن در بیجار معادن مس – طلا – سرب و روی و نقره نیـز وجود دارد. در شهرستان بیجار در بخش صنایع فلزی تاکنون هیچگونه سرمایه گذاری صورت نگرفته است ، در حالیکه « ایران فقط در مجتمع معدنی گل گُهر سیرجان « 2 میلیارد دلار » سرمایه گذاری کرده است . » 7 علاوه بر آن در سیرجان صنایع تایرسازی « 50 میلیون حلقه ای » ، نیروگاه ، مجتمع ذوب مس « 100 هزار تنی » ، کارخانه ی روغن خوراکی « 300 هزار تنی » و ... وجود دارد . در دو دهه ی اخیر سرمایه گذاری های هنگفتـی در معـادن یزد نیز صورت گـرفته است. « 25 درصد سرمایه گذاری های انجام گرفته در معادن فعال کشور در استان یزد بوده است.»8 افزون بر آن « دو میلیارد دلار اعتبار جدید نیز برای معادن استان یزد در نظر گرفته شده است . »9 از لحاظ منابع زیرزمینی ( نفت و گاز ) بیجار یکی از مناطق غنی کشور محسوب می شود ، بطوریکه بزرگترین میدان نفت نیمه ی شمالی کشور در بیجار واقع شده است. از این لحاظ بیجار را می توان در ردیف مناطقی همچون : عسلویه و یا بندر امام قرار داد. متأسفانه تاکنون هیچگونه سرمایه گذاری در بخش نفت و گاز منطقه ی بیجار صورت نگرفته است ، در حالیکه « ایران در عسلویه واقع در شهرستان کنگان « 15 میلیارد دلار » سرمایه گذاری کرده است.»10 در آینده نزدیک در این منطقه 2 میلیون شغل ایجاد خواهد شد . ایران قصد دارد در منطقه ی عسلویه « 100 میلیارد دلار » دیگر نیز سرمایه گذاری کند. همچنین « ایران در بندر امام واقع در شهرستان ماهشهر تا کنون « 10 میلیارد دلار » سرمایه گذاری کرده است. »11 از لحاظ نیروگاه برق نیز « استان کرمان با 8 نیروگاه برق مقام اوّل کشور را به خود اختصاص داده است. »12 در حال حاضر چندین نیروگاه جدید نیز در استان کرمان در دست ساخت است ، در حالیکه مناطقی همچون بیجار – زنجان – اردبیل – میانه و ... فاقد نیروگاه می باشند .

3- بخش جهانگردی

از لحاظ فرهنگی ، بیجار یکی از مناطق قدیمی کشورمان می باشد. قدمت کتیبه و قلعه ی «آیتوس» واقع در روستای قمچقای به هزاره های چهارم و پنجم قبل از میلاد می رسد و از تمدن سومریان به یادگار مانده است ، علاوه بر آن دهها جاذبه ی تاریخی – طبیعی در بیجار وجود دارد. قلعه های مستحکم بر فراز کوههای سر به فلک کشیده از جمله بر فراز کوههای چنگ آلماس – آیتوس و چنگیز قلعه قرار دارند و قلعه های خشتی نظیر آلاگوز ، صلوات آباد و .... در کنار رود قزل اوزن واقع شده اند. از لحاظ جاذبه های تـاریخی – طبیعی منطقه ی بیجار خیلـی غنی تر از شهرستانهای پاسارگاد ، بم و شوش می باشد ، در حالیکه هیچگونه توجهی به جاذبه های توریستی آن نشده است. در مقابل «برای توسعه ی تخت جمشید « 45 میلیارد ریال » بودجه اختصاص یافته است.»13 برای احیای ارک جدید بم که در زلزله تخریب شد « 100 میلیارد تومان » و برای ایجاد بافت سنتی در مرکز شهر یزد نیز صدها میلیارد تومان بودجه در نظر گرفته شده است . همچنین « برای محوطه ی تاریخی جیرفت « 35 میلیارد ریال » بودجه تخصیص یافته است. »14

صنایع دستی

فرش دست بافت بیجار نیز شهرت جهانی داشته و بیجار سالانه با تولید 24 هزار مترمربع فرش مرغوب مقام اوّل را در استان دارا می باشد. شهرستان بیجار یکی از مناطق بی نظیر حفاظت شده ی کشور را نیز در خود جای داده است . حدود وسعت شهرستان بیجار را منطقه ی حفاظت شده در بر می گیرد. مناطق حفاظت شده ی بیجار عموماً در کنار رودخانه های قزل اوزن – قمچقای و تلوار واقع شده اند . در شکارگاههای آیتوس – جیران باخار – آلاگوز – آلما قلاغ – قورت دره – قمچقای – خان کندی – چنگ آلماس – آی قالاسی و گوگ تپه انواع حیوانات وحشی نظیر خرس – قوچ و ... یافت می شود . متأسفانه در تعطیلات نوروز 1383 از لحاظ جذب گردشگر در بین شهرستانهای استان ، بیجار در ردیف آخر قرار گرفت. همکنون اکثر مناطق دیدنی بیجار فاقد راه مناسب می باشند ، این در حالی است که « در سال 1382 ، 10 درصد از کل اعتبارات راه و ترابری کشور برای توسعه ی راههای استان کرمان اختصاص یافت . »15

سخن پایانی :

همانطور که ذکر شد حدود 70 درصد کشاورزان ( روستائیان ) بیجار مهاجرت کرده اند ، فلذا 70 درصد منازل روستاهای بیجار نیز نابوده شده است! در حال حاضر شهرستان بیجار بیشتر به یک منطقه ی زلزله زده و یا جنگ زده شبیه است! و نیاز به بازسازی دارد. ( کاهش جمعیت زمانی صورت می گیرد که اتفاق ناگواری روی دهد مثلاً : خرمشهر در زمان اشغال در سال 1360 و یا شهرستان بم در زمان زلزله با کاهش جمعیت و ویرانی مواجه بوده اند . ) شهرستان بیجارنه جنگ زده است و نه زلزله زده و ...!شهرستان بیجار امن ترین ، وسیعترین ، پرآب ترین ، حاصل خیزترین ، استراتژیک ترین، قدیمی ترین و به لحاظ معادن ، صنایع دستی و منطقه ی حفاظت شده غنی ترین شهرستان استان می باشد . اگر به بخشهای مختلف اقتصادی منطقه ی بیجار توّجه شود شهرستان بیجار می تواند تبدیل به قلب دامپروری ، کشاورزی ، صنعتی ، توریستی ، دانشگاهی و ... شود.

هم اکنون نیازهای اولویت دار شهرستان بیجار عبارتند از : احداث سد مخزنی و تأمین آب برای بخشهای مختلف اقتصادی خصوصاً آب شرب روستائیان ، تکمیل پروژه های راه و ترابری که شروع برخی از آنها به 30 سال قبل برمی گردد مثل جاده ی بیجار به همدان و بیجار به قیدار ، چهار خطه کردن جاده ی بیجار به زنجان، احداث صنایع سنگین فلزی ، سرمایه گذاری در منابع نفت و گاز بیجار ، تسریع در ساخت کارخانه گچ شورسو ، تبدیل بخش کورانی به مرکزیت شهر یا سوکند به شهرستان ، ارتقاع روستاهای پرجمعیت و دور افتاده به شهر (پیرتاج،توپ آغاج،شاهنشین) تکمیل بیمارستان 64 تخت خوابی بیجار ، احداث سیلوهای جدید ، احداث نیروگاه برق ، احداث کارخانه ی شیر پاستوریزه ، احداث واحدهای ریسندگی برای فراوری پشم تولیدی در منطقه ، احداث کارخانه ، آرد ، ایجاد واحد دانشگاهی در شهر یاسوکند ، ایجاد رشته های مهندسی کشاورزی و مهندسی مرتبط با صنعت و معدن و رشته ی باستانشناسی در دانشگاههای بیجار ، احداث موزه ی تاریخ باستان در بیجار و شهر تاریخی یاسوکند و .... به نظر می رسد منطقه ی بیجار پتانسیل ایجاد منطقه ی ویژه ی اقتصادی را داشته باشد ، فقط در صورت ایجاد منطقه ی ویژه ی اقتصادی و متوقف شدن خروج مواد خام صنعتی و نیمه صنعتی از بیجار و سرمایه گذاری در ابعاد مختلف ، پس روی ها و عقب ماندگی های شهرستان بیجار جبران خواهد شد.البته پروژه های مهمی همچون: ذوب آهن، کارخانه ی آرد ، بیمارستان تأمین اجتماعی ، سد مخزنی عظیم ، تراکتورسازی ، نیروگاه ، کتابخانه عمومی و ... در دو دهه ی اخیر در بیجار کلنگ زنی شده اند ، متأسفانه در شهرستانهای کردنشین(بانه،دهکلان،سنندج،سقز و...) به اجراء درآمده اند!شایدذکر این موضوع ضروری بنماید،همچنانکه مستحضریدطی یکصد سال گذشته سیاست کلی نظامهای به روی کار آمده در ایران براساس مصالح ومنافع فارس بوده است ویک روند تبعیض آمیز در حق ملتها ومناطق غیر فارس روا داشته شده است ولی شهرستان بیجارضمن اینکه ازاین تبعیض بی بهره نبوده است! تبعیضی که مضاغف مینماید تبعیضی است که از طرف مرکز استان کردستان در حق بیجار روا داشته می شود!

آخرین گزینه ای که منتفی نشده ومی تواند بطور کامل وجامع مشکلات فرهنگی،سیاسی،اجتماعی واقتصادی منطقه ی گروس راحل نماید انتزاع بیجاراز کردستان وپیوستن به استان زنجان می با شد.

باتوجه به اینکه بیجار ومنطقه ی گروس امن ترین منطقه ی کردستان است ودارای پتانسیلهای اقتصادی خاص می با شد ازسرمایه داران آذربایجانی در خواست به سرمایه گذاری در این منطقه ی تورک نشین ومحروم را داریم.

منابع :

1- روزنامه ی اطلاعات ، 24/1/1383 ، شماره ی 23027 صفحه ی 9

2- ماهنامه تازه های اقتصادی ، آذرماه 1378 ، شماره ی 83 ، صفحه ی 39

3- روزنامه ی ایران ، 6 مداد 1383 ، شماره ی 2864 ، صفحه ی 20

4- روزنامه ی ایران ، 3 مهر 1382 ، شماره ی 2590

5- جغرافیای درسی استان کردستان ، چاپ 1379 ، صفحه ی 46

6- هفته نامه ی سیروان ، چاپ سنندج ، شماره ی 299

7- روزنامه ی اطلاعات ، 21 خرداد 1384 ، شماره ی 23361 صفحه ی 9

8- ماهنامه ی اقتصاد ایران ، خرداد 1383 ، شماره ی 64 ، صفحه ی 56 و 55

9- روزنامه اطلاعات ، 3 مرداد 1383 ، شماره ی 23111 صفحه ی 18

10- روزنامه دنیای اقتصاد ، 11 بهمن 1383 D(? شماره ی 601 صفحه ی 14

11- روزنامه ی قدس ، 11 مرداد 1384 ، شماره ی 5054 صفحه ی 3

12- روزنامه ی آفرینش ، 10 مهر 1382 ، شماره ی 1743 صفحه ی 7

13- روزنامه ی قدس ، 9 اسفند 1382 ، شماره ی 4653 صفحه ی 16

14- روزنامه ی شرق ، 1دی 1382 ، شماره ی 95 صفحه ی 18

15- روزنامه ی ایران ، 3 مهر 1382 ، شماره ی 2590

آیتوس بیجارلی

دریافت شده با امیل

s_m_mosavi1@yahoo.com امیل سید محمد موسوی

امنیت در بیجار گروس آذربايجان

1- تاریخچه گروس:

منطقه گروس با مرکزیت بیجار ناحیه ای است دارای مردمانی شیعه با اعتقادات قوی دینی. این ناحیه دارای وسعتی بالغ بر 6068 کیلومتر مربع و حدود 300 روستا می باشد که تعداد انگشت شماری از این روستاها در قسمت غربی این ناحیه (به طرف سنندج) کرد = سنی می باشند و لحجه ایشان کاملا با گروسها متفاوت است. گروسها از لحاظ قومی به لک های لرستان نزدیک بوده و از لحاظ آداب و رسوم، لباس، موسیقی و دیگر مؤلفه های قومی با کردها تفاوت های اساسی دارند. فرهنگ شیعی و ارادت به ائمه اطهار در میان گروسها بسیار قوی بوده که برگزاری مراسمات عزاداری اباعبدالله الحسین در ماه محرم در بیجار جلوه با شکوهی از آن است.

2- رشد کردها در گروس:

1-2 در سالیان نخست پیروزی شکوهمند انقلاب اسلامی که کردها اقدامات جدائی طلبانه جدی را دنبال می کردند تعداد ساکنین کرد در بیجار از چند خانواده فراتر نمی رفت ولی با مهاجرتهای پی در پی از روستاهای شهرستان دیواندره و نیز سایر شهرستانهای غربی آمار کردها در بیجار از 20% فراتر رفته است و چون تعداد زیادی از ایشان ارتباط دور یا نزدیک با گروهک های سیاسی داشته اند و اکثرا روستائی می باشند ناهنجارهای چشم گیری در جامعه حدود هفتاد هزار نفری بیجار به وجود آورده اند.
2-2 برخی از ایشان با همکاری کارمندان کرد ادارات بیجار خصوصا شهرداری با تصرف زمین های بایر در حاشیه شهر (حلوائی، عسگرآباد، نقاره کوب) یا با پرداخت وجه ناچیزی به برخی فرصت طلبان بومی قولنامه های جعلی ترتیب داده و به ساختن آلونک های بسیاری مبادرت نموده و قریب به اتفاق آنها را به کردهای مهاجر واگذار نموده اند.
3-2 در دهه های گذشته حدود هفتاد درصد از جمعیت روستاهای گروس (شیعه) به حاشیه کلان شهرها مهاجرت نموده اند.(نطق نماینده بیجار در مجلس- نشریه محلی ندای گروس، شماره 3). شیعه ها به لحاظ داشتن روحیاتی حساس و خلق و خوی آرام کردها را برادران دینی خود محسوب می کنند ولی به لحاظ عدم تطابق آداب و رسوم کردهای مهاجر، گروسها غالبا به تهران مهاجرت میکنند.
4-2 وحشت مراکز تصمیم گیری استان در ایجاد نقاط شهری در گروس کاملا محسوس بوده، به طوری که روستاهایی با چند هزار نفر جمعیت به شهر تبدیل نمی شوند(توپ آغاج، پیرتاج) ولی در سایر نقاط استان یا کشور روستاهایی با جمعیتی حدود هزار نفر به شهر توسعه یافته اند.
5-2 به خاطر اینکه تجارت کالاهای قاچاق اکثرا توسط کردها انجام میپذیرد و در این خصوص کار اکثرا به دست فروشی ختم میشود فرصت تجارت سالم ازدست شیعه ها خارج شده است و مقامات مسؤل یا غیر مسؤل گاهاً بر این معضلات اشاره می کنند.
6-2به لحاظ اینکه مرکز استان کرد بوده و ناسیونالیست های افراطی بسیاری در ادارات کل استان نفوذ دارند، در اعطا امتیازات، مجوز تاسیس شرکت، استخدام و ایجاد دیگر فرصت های شغلی، غالباً از کردها جانب داری شده و فرصت های شغلی مهمی از دست گروسها(شیعه ها) خارج می شود. به عنوان نمونه معدن نمک بیجار در روستایی که حتی یک درخت نیز ندارد و اهالی روستا از طریق استحصال و فروش نمک امرار معاش می نمودند، به صورت پیمانی به چند کرد غیر بومی واگذار شده است. همچنین به علت احداث ذوب آهن بیجار در فاصله شهرهای قروه – سنندج(از کرامات هاشمی رفسنجانی و استاندار سابق، رحیمی) معدن سنگ آهن از شمال گروس به فاصله دویست و پنجاه کیلومتر به کارخانه حمل می شود و هزینه های حمل و نقل گزافی را بر دولت تحمیل میکند.
7-2عدم وجود امکانات تفریحی و برخی بی توجهی های دیگر آواز و رقص کردی که قویاً با فرهنگ شیعه ها منافات دارد، در میان شیعه ها رواج یافته است وامروزه در مراسمات عروسی گروسها(شیعه ها) دعوت از خوانندگان کرد بااستفاده از آلات موسیقی برقی (اورگ، کورگ) مرسوم شده است که پیرو آن فرهنگ کردها نیز رواج می یابد. در بسیاری اوقات صدای آن با اذان مسجد تداخل نموده و موجب جریحه دار شدن دل شیعیان می گردد. در مورخه 30/5/84 که روز وفات حضرت زینب و روز مسجد بود کردها در هتل عسگری بیجار جشن عروسی راه انداخته بودند. به همین ترتیب عده ای از بی بند بارهای گروس لفظ « کرد» که در حقیقت عنوان قومی سنی ها با زبان و فرهنگ متفاوت میباشد را بر گروسها تعمیم می دهند، در صورتی که متدینین از این امر ناخشنودند.

3- تحدیدها:

1-3 کردها (سنی ها) در بیجار پس از کشمکشهایی یکی از مساجد شیعیان راتصرف کرده و مختص خود نموده اند(دهه 70) که نماز جمعه را به طور جداگانه برگزار نموده و با لحاظ کردن سایر تفاوت های فرهنگی اکثراً گرایشات ضد شیعی دارند. در کتابخانه مسجد کتاب های ادبیات کودکانه به زبان کردی توزیع می شود لیکن در برخی از خانه ها جلسات ویژه ای برگزار می کنند که در آینده امنیت گروس را با خطر جدی مواجه خواهد کرد و قطعا دولت امریکا مستقیم یا غیر مستقیم در پشت این مسئله قرار دارد.
2-3 هر چند در سالیان گذشته حضرت آیت الله خامنه ای از مردم دعوت نمودند تا در صورت وجود اسلحه های خود را به دولت تحویل دهند که تعداد زیادی از مردم فهیم دستور رهبر را اجابت نمودند، لیکن با دور اندیشی که در کردها مشهود است، احتمال اینکه عده ای از ایشان در بیجار در خانه های خود اسلحه جنگی نگهداری کنند بسیار است
3-3 برخی از کاندیدهای دوره نهم ریاست جمهوری در تبلیغات خود پوستر هایی را پخش نمودند که به دو زبان فارسی و کردی بوده و توصیه های جلال طالبانی را درج نموده بودند(رفسنجانی).
4-3 در انتخابات اخیر حرکات کردها خود را بسیار خطرناک نشان داد. به عنوان نمونه معاون فنی شهرسازی شهرداری بیجار که یک کرد سنندجی است با شور و شوقی وصف ناپذیر عنوان می نمود «هفده هزار رای به نام جلال طالبانی از صندوق های رای گیری در سنندج بیرون آمده است».
5-3 در بیجار پرچم کردهای عراق در قالب جا سئویچی به جوانان هدیه داده می شود و سی-دی مراسم تدفین مرضیه همسر ناصر رزازی، خواننده کرد توزیع می شود.
6-3 شهرهای تکاب، قروه، شاهین دژ، میان دواب نیز با اکثر این مشکلات و تحدیدها مواجه بوده و دولت های قبلی در تشدید این مشکلات بی تاثیر نبوده اند. بدین ترتیب حوزه جغرافیایی کردستان در مفهوم خطرناک آن دهها کیلومتر توسعه یافته است و بی توجهی دولت های گذشته به شهرستان های حساس فوق الذکر حدود جغرافیایی سنی ها را گسترش داده است. بدیهی است این تحولات با رضایت مندی و خوشنودی امپریالیست غرب روبرو می باشد. برخی ها در مراودات اجتماعی بی پرده عنوان فلسطین اشغالی را برای بیجار گروس به کار می برند
7-3 کشور آمریکا روزانه یک ساعت برنامه رادیوئی به زبان کردی مشترک (یک گرتو) پخش می کند که اهدافی جدا از دیگر برنامه های رادیوئی دارد. همچنین شبکه تلوزیونی استان و نیز برنامه های رادیوئی استانی در تضعیف روحیه شیعه ها در بیجار گروس سهم بسزائی دارند.

4- راهکارها:

1-4مهمترین راه چاره ایجاد امکانات شهری در روستاهای بزرگ گروس (توپ آغاج، پیرتاج، شاه نشین، سیدان ، خورخوره ) و بازگرداندن دهها هزار شیعه ی مهاجرت نموده به تهران می باشد که در این صورت از معضلات شهر تهران نیز به نوبه خود کاسته خواهد شد. این امر مستلزم کمک به استفاده بهینه از آب، بالا بردن استحکام منازل روستائی با دادن مصالح ساختمانی به صورت سهمیه (آهن، آجر، سیمان)،ایجاد صنایع تبدیلی کوچک و واحدهای صنعتی کوچک با پشتوانه توزیع محصول و نیز عرضه محصولات یارانه ای اعم از مطبوعات و موادغذائی در روستاهای بزرگ می باشد.
2-4 باید در روستاهای غربی گروس که کرد هستند امکاناتی را ایجاد کرد و پیرو آن مانع از مبادرت کردها به شغل های کاذب در شهر بیجار شد تا به روستاهای خود باز گردند.
3-4 در استخدام کارمندان دولتی بومی شهرستان بیجاری بودن لحاظ گردد و کارمندان کرد به ادارات سنندج، سقز و دیگر شهر های کرد منتقل شوند تا سنی ها در بیجار جا خوش نکنند.
4-4 باید دست فروشان و دوره گردان را که با سد معبر در پیاده روهای مرکز شهر ناهنجاری به وجود آورده اند را در اقدامی قاطعانه جمع آوری کرد.
5-4 ترویج موسیقی محلی (ساز و دهل - و عاشق در میان ترکها)در مراسمات شادی به جای دعوت از خوانندگان کرد.
6-4 تسهیل در ارتباط روستاهای شیعه نشین با یکدیگر و با شهر بیجار با گسترش راههای مناسب و نیز تسهیل در ارتباط روستاهای سنی نشین با شهر های دیواندره و سنندج.
7-4 تقویت شبکه تلوزیون استانی زنجان در بیجار و بهبود برنامه های آن
8-4 انتخاب مسؤلین تاثیر گذار ( فرماندار، شهردار، فرمانده نیروی انتظامی) که به امور یاد شده کاملا واقف بوده به طوری که انگیزه های لازم در اجرای برنامه سامان دهی به گروس و باز گرداندن آن به آغوش شیعه ها را داشته باشند. متاسفانه هیچ یک از مسولین سابق به موارد یاد شده دقت کافی نداشته اند.

مقالات زیر برای اولین بار درشماره 3 نشریه چنلی بئل (ویژه نامه آذربایجان غربی) به چاپ رسیده ، به جهت اهمیت مطالب و استقبال چشمگیر از این شماره و اتمام نسخه های چاپ گردیده مقالات مندرج این شماره متناوبا در سایت آذرسس قرار گرفته و انتشار خواهد یافت

شرحى بر بيجار آذربايجان

دره پادشاهان در قمچوقای

بيجار در غرب ايران واقع شده و از نظر اداري تابع استان کردستان مي باشد داراي 7730 کيلومتر مربع مساحت بوده و از شمال شرقي به استان زنجان ، از شمال غربي به شهرستان تکاب ( در آذربايجان غربي)، از جنوب به شهرستان قروه، از جنوب شرقي به قسمت کوچکي از استان همدان و از غرب به سنندج و ديواندره محدود است. بيجار منطقه اي است در امتداد سلسله جبال غربي ايران و يک سوم اراضي آن کوهستاني است. جنس خاک آن از سنگهاي رسوبي مخصوصا" ترکيبات رسي و آهکي و متعلق به دگرگونيهاي دوران سوم است. شهر بيجار به ((بام ايران)) شهرت دارد چرا که 1940 متر از سطح دريا ارتفاع دارد و770 متر از تهران بلندتراست. اين شهر بعد از شهر کرد بلندترين شهر ايران بوده ودر طول 47 درجه و 36 دقيقه شرقي گرينويچ و عرض شمالي 35 درج و52 دقيقه استوا قرار دارد . قدمت تاريخي اين منطقه به 7000 سال قبل برميگردد و آثار بدست آمده از تپه هاي باستاني آن قابل مقايسه با آثار بدست آمده از تپه (( يانيق تپه)) ميباشد. قلعه ((قمچي چاي)) با قدمتي 6هزار ساله در فاصله 45كيلومتري شمال بيجار و در نزديكي ((ياستي كند)) قرار دارد. در قرن پانزدهم، بيجار روستايي بيش نبود و گفته مي شود كه به ((شاه اسماعيل)) نخستين پادشاه دودمان صفويه تعلق داشت .

در حدود يك قرن قبل ساكنان آن تا اندازه اي متمكن شدند كه توانستند مالك زمين و خانه هاي خود شوند . اين تمكن در ايران علامت آزادي به شمار مي رود . بيجار به يك شهر تبديل يافت، ولي موقع جغرافيايي آن طوري نبود كه به صورت مركز بازرگاني در آيد. بلكه تنها بازاري شد براي فروش فرآورده هاي كشاورزي و اهميت چنداني پيدا نكرد . در سال 1296 ه.ق با قحطي بزرگي كه در تبريز و آذربايجان به وقوع پيوست، در اين هنگام بدستور ((امير نظام گروسي))، حاكم وقت بيجار، دهها خروار گندم از گروس به تبريز منتقل گرديد و مردم تبريز را از قحطي و مرگ رهانيد به همين علت از اين تاريخ به بعد بيجار گروس را حتي تبريز كوچك نيز ناميده اند. مردم بيجار گروس در جريان انقلاب مشروطه بر خلاف شهرهاي همسايه غربي با 300 سوار به ياري و كمك ((ستارخان)) و ديگر دليران مشروطه آذربايجان شتافتند.

بيجار گروس در 1325 شمسي همزمان با شكست ((فرقه دموكرات آذربايجان)) و تشديد فشارهاي حكومت پهلوي به مردم آذربايجان و شدت يافتن اعمال استعماري بر عليه آذربايجان، از استان چهارم (آذربايجان) منفك گرديده و به استان همدان واگذار گرديد و نهايتا در 1337 با تشكيل استان كردستان بيجار گروس به اين استان ضميمه شد و اين در حاليست كه با بررسي تاريخي مشخص ميگردد كه اين منطقه همواره جزو ايالت و منطقه آذربايجان بوده و هميشه از ناحيه غرب مورد حمله و غارتگري و چپاول قرار ميگرفته است.

بيجار گروس همينك وسيعترين و پرآب ترين منطقه استان كردستان ميباشد و به انبار غله ايران نيز مشهور است. در اين منطقه چهار رود پرآب به نامهاي ((قزل اوزن ))، ((قمچي چاي))، ((اوزون دره))، ((تلوار)) وجود دارد. اکثر مردم اين شهرستان مسلمان و 70% شيعه و 30% سني هستند در سابق تعدادي يهودي در اين شهر ساکن بودند که همگي مهاجرت کرده اند. صنايع دستي اين منطقه را قالي، قاليچه، گليم، جاجيم، سجاده، نمد، توري، دستکش، جوراب و ... تشکيل مي دهند و فرش هاي اين منطقه از شهرت جهاني برخوردار بوده و به خارج صادر ميشوند. در خصوص قالي بيجار گروس ميتوان به مطلب ذيل كه عينا از سايت www.bijariran.comو يا كتاب ((فرهنگ مردم گروس)) نوشته ((سيد محمود هاشمي نيا و ملوك ملك محمدي))، چاپ امين-قم، تابستان 1380 نقل ميگردد، مراجعه نمود: ((در نخستين سال هاي بين دو جنگ جهاني به ندرت قالي در اين ناحيه بافته مي شد . سپس در اواسط قرن بيستم اين صنعت به تدريج احياء شد تادر سال 1938 كه در حدود 1000 دستگاه بافندگي دراين ناحيه مشغول كار بود و فراورده سالانه آن به هزار تخته مي رسيد . در قرن گذشته روسا و خوانين مشرق كردستان كرد نبودند بلكه ترك بودند , به طوري كه عده اي از آنها تا امروز نيز ترك هستند . اغلب قبايل ترك به عكس اكثر قبايل ايراني قالي هاي خود را مثل قاليهاي بيجار دو پوده مي بافند . در بين اين قبايل ترك ناحيه هريس و تبريز , قشقائيها فارس و بعضي از ايالات افشار را در كرمان مي توان نام برد . احتمال بسيار دارد كه خوانين ترك شرق كردستان ( شايد عده اي از افراد خاندان افشار كه هنوز در شمال بيجار مالك چندين روستا هستند , به صفحه 242 مراجعه شود ). براي قصور خود به قاليهاي بزرگ و محكم نياز داشتند , حال چگونه مي توانستند چنين فرش هايي تهيه كنند ؟ بديهي است دستور دادند آنها را به همان شيوه عشايري و با با همان گره تركي و دو پوده پشمي تهيه كنند . يعني به همان شيوه اي كه قالي يوشاك تا به امروز بافته مي شود. در واقع قالي بيجار ميتواند يكي از خويشاوندان دور قالي يوشاك تركيه باشد . چنانچه اين فرضيه درست باشد بقيه نيز درست خواهد بود، ((بهاين)) معني ككه چون پشم ( به عكي نخ ) ماده اي است كه حالت ارتجاعي دارد براي به دست آوردن فرشي كه مثلاً در هر اينچ 12×12 گره داشته باشد پود هاي پشمي را بايد با شدت كوبيد كه در تنيجه قالي هاي خشن و فشرده به دست مي آيد، يعني همان ويژگي هايي كه در قالي بيجار ديده مي شود)).

مهمترين آثار تاريخي بيجار نيز عبارتند از قلعه بزرگ قم چقا ، پل تاريخي صلوات آباد ، بناي سنگي اوچ گنبد ،مسجد تاريخي خسروآباد ، تيمچه حاج شهباز خان ، تيمچه امير تومان متعلق به دوره صفويه ، زيارتگاه حمزه عرب ، پنجه علي ، آثار سد خاکي جعفر آباد ، تپه نجف آباد ، مقبره آ يت الله فاضل گروسي و قلعه هاي تاريخي بسيار و مقابر و امامزاده هايي چون سيد مسيب سيد شکر ، مقبره صاحبه ، گنبد پير صالح ، مقبره سيد خضر از جمله اماکن و آثار تاريخي مو جود در شهرستان بيجار هستند و جمعا" حدود 60 اثر باستاني و تاريخي در آ ن شناسايي شده اند . از مساجد بيجار مي توان مسا جد قا ئم، جامع بازار، اميرالمو منين، سيد ا لشهدا ء، امام رضا، فاطميه، ابوالفضل، موسي ابن جعفر، حضرت محمد ص، امام حسن، وحسينيه شهر را نام برد.

مراسم تاسوعا و عاشورا ي بيجار در ايران کم نظير است و مردم در برگزاري آن مشارکت فعال دارند و هر ساله خبر نگاران از کشو رهاي خارجي جهت تهيه گزارش در آ ن شرکت ميکنند. مردم اين شهر در زنده نگه داشتن عاشوراي حسيني بسيار متعصب و متاثرند بهمين جهت به محض مشاهده هلال محرم در آسمان چند علم سياه و منقوش را بر پشت بام مساجد و تكايا مي افرازند و طلاق آنها نيز با پارچه هاي سياه كه اشعار محزون و مذهبي بر آنها نوشته شده، ميپوشانند هم چنين با پارچه هاي مربع يا مثلث شكل كه بر آنها نامهاي الله، محمد، علي، حسن، حسين، فاطمه، يا قمربني هاشم و يا ابوالفضل نقش بسته است ستونها و طلاق نماهاي درون مساجد را مي پوشاند. در اين ماه بيشتر مردم بپاس شهيد شدن امام حسين و يارانش سياه پوش هستنند و در اين مدت خود رااز تمام شاديها بيگانه ميدانند و اصولا تمايلي به شادي خويش ندارند به همين مناسبت بيشر مردان ريش نمي زنند و زنان به آرايشگاه نمي روند و حنا نمي گيرند، روز تاسوعا و عاشورا از خوردن سير و پياز به صورت خام اجتناب مي نمايند زيرا خود را عزادار مي دانند روز عاشورا گروهي از مردان پا برهنه هستنند وعده اي آب نمي نوشند بپاس اينكه امام حسين در صحراي كربلا تشنه لب به شهادت رسيده است در همين ايام نذر و نيازهاي فراواني مي نمايند از جمله دادن حليم و طعام به فقرا و نياز مندان و سر بريدن قرباني در جلو هيئت هاي عزا دار و تقسيم گوشت بين خانواده هاي حاجتمند. عزاداري مانند سينه زني و زنجير زني و غيره است .

جمعيت نيمه شرقي استان كردستان(منطقه گروس) شيعه مذهب بوده و اكثرا ترك زبان ميباشند. ترك زبانان منطقه گروس در 8 نقطه شهري و 400 روستا در شهرستانهاي ((بيجار گروس)) و ((قروه گروس)) ساكن هستند. در حال حاضر آمار دقيقي از تركهاي منطقه گروس وجود ندارد اما تركهاي بيجار گروس در همه دوره ها نماينده ترك زبان روانه مجلس نموده اند. با وجود قابليتهاي بسيار بالاي منطقه، متاسفانه بيجار نسبت به شهرهاي غربي استان كردستان محروميت و عقب ماندگي بيشتري را داراست و طرحهاي عمراني اين منطقه با سرعت لاك پشتي در حال اجرا ميباشند.

بعد از تشكيل استان كردستان كه كوه ((چنگ الماس)) حد و مرز آذربايجان و كردستان تعيين شد، شاعر ترك زبان بيجار ترانه ايي ميسرايد كه اكنون نيز زنان منطقه هنگام تنهايي و هنگام قالي بافي اين ترانه را زمزمه ميكنند:

چنگ الماسين يئلي اسدي
آجىسي دوغرادي كسدي
حاجامات آلمايين بسدي
قان آپاردي حالدان مني
ايراق سالدي ائلدن مني